Belçika, maliyeti iki katından fazla artan ve teslimat takvimi 2034 dönemine sarkan Denizaltı Savunma Harbi Fırkateyni programında rotayı Türkiye’nin de aralarında bulunduğu beş ülkeye çevirdi. Brüksel yönetimi, Hollanda ile yürütülen programın geleceğine ekim ayında karar verecek.
Belçika, Hollanda ile ortak yürüttüğü Denizaltı Savunma Harbi Fırkateyni (ASWF) programındaki maliyet artışı ve teslimat gecikmeleri nedeniyle alternatif seçenekleri araştırmaya başladı.
Belçika Savunma Bakanı Theo Francken, Fransa, Almanya, İtalya, İspanya ve Türkiye’deki fırkateyn üreticilerinden Bilgi Talebi (RFI) yoluyla fiyat, teslimat süresi ve sunulabilecek platformlara ilişkin bilgi alınacağını açıkladı.
Belçika’nın programdan ayrılıp ayrılmayacağına ilişkin nihai kararın ekim ayında verilmesi planlanıyor.
Francken’den maliyet ve teslimat tepkisi
Francken, Belçika televizyonu VTM Nieuws’e yaptığı açıklamada, fırkateyn programındaki gelişmelerin kabul edilemez hâle geldiğini belirtti.
Francken açıklamasında “Fırkateyn dosyası baş ağrısına neden oluyor. Teslimat süresi ve fiyat açısından işler tamamen yanlış yönde ilerliyor. Bu durum bizim açımızdan kabul edilemez.” ifadelerini kullandı.
Mevcut durumun kabul edilemez olduğunu vurgulayan Francken, Hollanda hükümetiyle görüşmelerin sürdüğünü kaydetti.
Bu süreçte diğer Avrupalı fırkateyn üreticilerinin de değerlendirileceğini açıklayan Francken, “Seçeneklerin neler olduğunu görmek amacıyla bir Bilgi Talebi mektubu aracılığıyla İtalya, Fransa, Almanya, İspanya ve Türkiye’den bilgi alacağım. Türkiye’nin çok iyi bir savunma sanayiisi var” dedi.
Programın geleceğine ilişkin kararını ekim ayında vereceğini belirten Francken, Belçika’nın acilen yeni fırkateynlere ihtiyaç duyduğunu ifade ederek, “Mevcut fırkateynler artık gerçekten kullanım ömürlerinin sonuna geldi.” değerlendirmesinde bulundu.
Belçika bu aşamada, beş ülkedeki üreticilerin hangi fırkateynleri, hangi maliyetle ve ne kadar sürede teslim edebileceğini belirlemeyi amaçlıyor.
ASWF programı nasıl başladı?
Denizaltı Savunma Harbi Fırkateyni (ASWF) programı, Belçika ve Hollanda donanmalarının envanterindeki M sınıfı fırkateynlerin yerini alacak yeni nesil savaş gemilerinin geliştirilmesi amacıyla başlatıldı.
İki ülke, 30 Kasım 2016’da imzaladıkları iş birliği anlaşmasıyla deniz kuvvetlerinin modernizasyonunda görev paylaşımına gitti. Belçika, mayın avlama gemilerinin tedarikine liderlik ederken Hollanda, yeni fırkateynlerin geliştirilmesi ve inşa sürecinin yönetimini üstlendi.
Program kapsamında Hollanda ve Belçika için ikişer adet olmak üzere toplam dört ASWF fırkateyninin inşa edilmesi kararlaştırıldı. Yeni gemilerin, iki ülkenin envanterindeki dört Karel Doorman sınıfı fırkateynin yerini alması planlandı.
Belçika ve Hollanda, dört fırkateynin tedarikine ilişkin nihai anlaşmayı Haziran 2023’te imzaladı. Damen Naval gemilerin tasarım ve inşasından, Thales ise radarlar ile suüstü harp sistemlerinin geliştirilmesinden sorumlu oldu.
Gemi başına maliyet 1,3 milyar avroyu aştı
Belçika’nın ilk planlamalarında iki yeni fırkateyn için yaklaşık 1,37 milyar dolar ayrılması, gemi başına maliyetin ise yaklaşık 685,4 milyon dolar olması öngörülüyordu.
Francken’in verdiği son rakama göre gemi başına tahmini maliyet 1,48 milyar doların üzerine çıktı. Böylece iki fırkateynin toplam maliyeti 2,97 milyar dolara yaklaştı.
Ancak programın farklı dönemlerindeki rakamların kapsamları aynı değil. İlk tahminler ağırlıklı olarak gemi tedarikini esas alırken sonraki bütçelere silahlar, sensörler, mühimmat, destek hizmetleri ve program süresince yaşanan fiyat artışları da eklendi.
Belçika’nın 2023’te verdiği onayın iki gemiyle birlikte muharebe sistemleri, silahlar ve destek unsurlarını kapsayan yaklaşık 2,28 milyar dolarlık bir pakete karşılık geldiği daha önce açıklanmıştı. Daha sonraki tahminlerde ise iki gemiye yönelik toplam maliyetin 2,97 milyar dolara ulaştığı bildirildi.
Belçika’nın değerlendirdiği üçüncü fırkateyn seçeneğinin hayata geçirilmesi hâlinde yatırım tutarı daha da artacak.
Teslimat takvimi neden tartışılıyor?
Programın erken planlama döneminde ilk gemilerin 2027-2028 yıllarında teslim edilebileceği öngörülüyordu. Ancak tasarım ve sözleşme sürecinin uzamasıyla bu takvim birkaç kez değiştirildi.
Damen ve Thales ile 2023 yılında imzalanan sözleşmeler sırasında dört geminin 2029-2031 döneminde teslim edilmesi planlanıyordu. Thales tarafından yapılan açıklamada ilk geminin 2029’da operasyonel hâle geleceği belirtilmişti.
Belçika’ya ait iki geminin ise 2030 ve 2031 yıllarında teslim edilmesi bekleniyordu. Fakat tasarım aşamasında ortaya çıkan ilave çalışma ihtiyacı, program takvimini yeniden değiştirdi.
Hollanda Savunma Bakanlığının Mayıs 2026’da açıkladığı son takvime göre ilk fırkateynin teslimatı en erken 2033 yılında gerçekleştirilebilecek. Belçika gemilerinin teslimatının ise 2034 dönemine sarkabileceği değerlendiriliyor.
ASWF programı neden aksadı?
Gecikmenin temelinde geminin tasarımının başlangıçtaki öngörülere kıyasla büyümesi ve daha karmaşık hâle gelmesi bulunuyor.
ASWF’nin özgün tasarımında yaklaşık 138 metre uzunluğa ve 6 bin tonun altında deplasmana sahip bir platform öngörülüyordu. Yeni sensörler, silah sistemleri, insansız araçlar, ilave elektrik üretimi ve soğutma ihtiyaçları ile gelecekteki modernizasyonlar için ayrılan kapasite, mevcut tasarımın sınırlarını zorladı.
Son tasarımda geminin uzunluğu yaklaşık 145 metreye, genişliği 18 metreye, tam yük deplasmanı ise yaklaşık 6 bin 650 tona ulaştı. Böylece ASWF, yerini alacağı yaklaşık 2 bin 800 tonluk Karel Doorman sınıfı fırkateynlerin iki katından daha büyük bir platforma dönüştü.
Gövdenin büyütülmesi nedeniyle geminin denge, ağırlık merkezi, şaft yerleşimi, hidrodinamik performans ve iç bölme düzenine ilişkin hesapların yeniden yapılması gerekti.
Daha ağır radarlar ve elektronik harp sistemleri geminin üst ağırlığını artırırken, daha büyük jeneratörler ile soğutma sistemleri makine dairesi ve havalandırma düzenini etkiledi. İlave füze sistemleri de güverte takviyesi, patlamaya karşı koruma, mühimmat düzenlemeleri ve yeni muharebe sistemi arayüzleri gerektirdi.
Hollanda Savunma Bakanlığı, teslimatın gecikmesinin temel nedeni olarak tasarımın tamamlanması için ihtiyaç duyulan ilave mühendislik çalışmalarını gösterdi.
Belçika Türk gemi inşa sanayiisini yakından inceliyor
Belçika’nın Türkiye’yi fırkateyn seçenekleri arasına dahil etmesi, iki ülke arasında son dönemde artan savunma sanayii temaslarının ardından geldi.
Mayıs 2026’da Belçika Kraliçesi Mathilde öncülüğündeki geniş kapsamlı heyetle Türkiye’ye gelen Francken, İstanbul’daki Sedef Tersanesi’ni ziyaret ederek Türkiye’nin askerî gemi inşa kabiliyetlerini yerinde incelemişti.
Ziyaretin ardından Türkiye’nin “sessizce bir deniz gücü hâline geldiğini” belirten Francken, Türkiye’nin denizaltı, korvet, fırkateyn, muhrip ve uçak gemilerini yerli imkânlarla inşa ettiğine dikkat çekti. Türk tersanelerinin hızlı, kaliteli ve rekabetçi fiyatlarla üretim yaptığını vurgulayan Francken, Türk savaş gemilerinin küresel pazardaki payını artırdığını ifade etti.
Türkiye’nin askerî gemi inşa kabiliyeti, Temmuz 2026’da Belçika’da da sergilendi. MİLGEM Projesi kapsamında inşa edilen TCG Burgazada (F-513) korveti, Belçika Donanmasının 80’inci kuruluş yıl dönümü dolayısıyla Zeebrugge’de düzenlenen Navy Days 2026 etkinliğine katılarak ziyarete açıldı.
Belçika Savunma Bakanı Theo Francken de TCG Burgazada’yı ziyaret ederek gemiyi yakından inceledi. Böylece Belçikalı yetkililer, Türkiye’deki tersane ve üretim altyapısını incelemelerinin ardından MİLGEM ailesine ait operasyonel bir savaş gemisini de yakından görme imkânı buldu.
Kaynak: SavunmaSanayiST.com
The post Belçika’da Fırkateyn Çıkmazı: Çözüm Türkiye mi? first appeared on SavunmaSanayiST.
